HET ONTSTAAN VAN DE ENGELANDVAARDERSDAS.

Tijdens de jaarvergadering van 22 april 1989 hebben een aantal leden kennis kunnen maken met Theo Wachtel, de grootvader van de stropdas, die tijdens deze vergadering een verhaal uit eigen werk voorlas.

Het betreft het verhaal over het ontstaan van de Engelandvaarderdas, een das speciaal vervaardigd voor diegenen die zich tijdens de oorlog verdienstelijk hebben gemaakt.

Hieronder zijn relaas.

Zoals op reünies en andere bijeenkomsten bij gesprekken en vriendelijke opmerkingen aan mijn adres herhaaldelijk bleek schenen de meeste onzer op de hoogte te zijn van het op- merkelijke feit, dat de op die gelegenheden algemeen gedragen halstooi mijn "levenswerk" is geweest.

Op een van de gezellige maandelijkse reünies in de Frederik kazerne in Den Haag, waarbij het gesprek opnieuw op de Engelandvaarderdas kwam en ik hierover een en ander vertelde, vond mijn grote vriend Ton Carlier, dat een artikeltje in "de Schakel" over de aanzet en het ontstaan hiervan niet iedereen bekend best weleens lezenswaardig zou kunnen zijn. Ik heb, gezien mijn aangeboren natuurlijke schrijfdrift, enkele kostbare maanden laten verstrijken alvorens ik mij voor dit "ingewikkelde karwei" achter mijn bureau nestelde. Zie hier het resultaat:

Onze Beschermheer en sympathieke, geliefde Prins opperde eens het idee, tijdens een van onze ontmoetingen bij reünies waarbij het gesprek toevallig kwam op de dassen en shawl

industrie van ondergetekende, directeur/eigenaar van Dassenfabriek Boule D'OR, een das door mij te laten ontwerpen en vervaardigen voor de Engelandvaarders. De Prins, zoals altijd onberispelijk gekleed, onderstreepte zijn suggestie enthousiast.

Dit gebeurde in het jaar 1965, om precies te zijn schreef Z.K.H. de Prins mij persoonlijk een brief van Paleis Soestdijk, gedateerd 9 september 1965 waarin o.a. stond:

"Zeer geachte heer Wachtel,

Wanneer de plannen voor een speciale das voor de Engelandvaarders vastere vormen hebben aangenomen, zal ik het op prijs stellen hierover een en ander te mogen vernemen.

Met hartelijke groeten, w.g.

Uw Bernhard, Prins der Nederlanden."

Het zal een ieder duidelijk zijn, dat ik niet zonder meer vanuit mijn eigen ideeën te werk zou kunnen gaan, na ruggespraak met ons bestuur wendden deze zich terzake voor de broodnodige richtlijnen tot het Ministerie van Defensie.

Immers, deze uitdaging was een allerminst dagelijks voorkomende voor het ministerie en derhalve dienden de te verschaffen richtlijnen, mede vanwege de "grote importantie"

van de opgave, uiterst grondig en zorgvuldig te worden overwogen!

Daarop werden de bekende wieken van de ambtelijke molen aan het draaien gezet hetgeen, kennelijk uit overlevering zonder merkbare overhaasting geschiedde en tenslotte in 1970 resul teerde in een verblijdend bericht van het Ministerie van Defensie aan ons bestuur waarin uit de doeken werd gedaan en de instructie gegeven hoe de das eruit moest gaan zien.

Ik kon toen opgelucht aan Z.K.H. de Prins der Nederlanden melden dat "reeds" thans een begin kon worden gemaakt met het ontwerp voor de vervaardiging van de Engelandvaarders

das.

Aldus geschiedde, zo'n 5 jaren na Zijn oorspronkelijke voorstel.

De (onderstreepte) richtlijnen luidden en werden door mij als volgt in beeld gebracht:

Achtergrond donker blauw:

gedachtig aan de voor Nederland zo sombere oorlogsjaren

waarin het begrip "Engelandvaarder" werd geboren.

Schakel:

op deze donkerblauwe achtergrond zou dan een gouden schakel

worden aangebracht ter nagedachtenis aan Koningin Wilhelmina

en de door haar in Londen uitgesproken memorabele woorden

terug te vinden op de in paleis Het Loo aan ons uitgereikte

bronzen gedenkpenning, met de afbeelding van Oranjehaven t.w.:

"Gij zijt de Schakel tussen hen die thuis bleven en Mij,

juni 1942 november 1944."

Aan de andere zijde van deze gedenkpenning staat te lezen

zoals voor velen zeker van ons bekend:

"Aan de moeder van "Oranje Haven" opgedragen door de oud

Engelandvaarders ter gelegenheid van haar gouden regerings

jubileum 1898 1948."

Strepen oranje en groen:

tussen deze schakels komt oranje naar boven, als blijk van

onze hechte band met het Huis van Oranje en daaronder groen

als kleur van de Hoop die bij ons allen leefde en op de

uiteindelijke bevrijding van ons dierbare Vaderland vanonder

het juk van de gehate en barbaarse bezetter.

Welnu, na deze alleszins voor de Engelandvaarders aanvaardbare richtlijnen van het Ministerie van Defensie toog ik aan het werk. Een uitbundige das zou het niet kunnen worden, maar toch wel een das, waarmee de Engelandvaarder, behalve door zijn "reeds fiere houding," eveneens door een gedistingeerde halstooi zou mogen opvallen.

Misschien is het wel aardig te memoreren, dat voor de Dames Engelandvaarders een shawl werd vervaardigd uit dezelfde stof met een gelijksoortig motief. Zowel de das als de damesshawl werd toepasselijk met zijde in de kleur oranje uitgevoerd. De uiteindelijke gerealiseerde das viel gelukkig, na lang gewacht en stil gezwegen, algemeen in de smaak, is nu welbekend en wordt veelvuldig met gepaste trots op onze samenkomsten gedragen.

Theo Wachtel. (Tie Magazine nr.2 juni '89).